با هدف ارتقای بهره وری در فرایند تولید رخ داد؛

افزایش تمایل شرکت های بخش انرژی به استفاده از هوش مصنوعی

در شرایطی که چالش های سرمایه گذاری بر بخش انرژی سایه انداخته است، شرکت های فعال در این حوزه به طور فزاینده ای به هوش مصنوعی به عنوان ابزاری راهبردی روی آورده اند.

در شرایطی که چالش های سرمایه گذاری بر بخش انرژی سایه انداخته است، شرکت های فعال در این حوزه به طور فزاینده ای به هوش مصنوعی به عنوان ابزاری راهبردی روی آورده اند. بهره گیری از این فناوری پیشرفته به آن ها امکان می دهد تا فرایند اکتشاف را تسریع، بهره وری عملیاتی را افزایش و هزینه های مربوط به فاز تعمیرات و نگهداری را به میزان قابل توجهی کاهش دهند. این تحول فناورانه دیگر صرفا یک روند نوظهور نیست بلکه ضرورتی راهبردی برای بقا و رشد در بازار پیچیده و متغیر امروز، به ویژه در بخش انرژی به شمار می رود.

به گزارش پایگاه خبری و تحلیلی فلزات آنلاین و به نقل از مجله Energy Digital Magazine، در سمینار بین المللی سازمان اوپک که طی روزهای 9 تا 10 جولای 2025 در وین اتریش برگزار شد، مدیران ارشد بزرگ ترین تولیدکنندگان نفت جهان گرد یکدیگر آمدند تا دستاوردها و تجارب خود در زمینه هوش مصنوعی را به اشتراک بگذارند.

این مدیران تاکید کردند که فناوری های نوین مبتنی بر هوش مصنوعی، تاثیرات قابل توجهی بر صنعت نفت، از کاهش زمان اکتشاف گرفته تا صرفه جویی میلیارد دلاری در هزینه های عملیاتی برجای گذاشته است.

آن ها معتقدند که هوش مصنوعی در تمامی مراحل چرخه تولید نفت، از اکتشاف اولیه تا حفاری و پالایش به عنوان عاملی تحول آفرین نقشی گسترده ایفا می کند. به علاوه، این فناوری با افزایش سرعت، دقت و قابلیت پیش بینی در فرایندهای کلیدی در صنعت نفت، بهره وری را به سطحی بی سابقه رسانده است.

نمونه ای بارز از این تحول را می توان در شرکت آرامکو، بزرگ ترین تولیدکننده نفت جهان مشاهده کرد. امین ناصر، مدیرعامل شرکت آرامکو بیان کرد که این شرکت تنها در سال 2024 با به کارگیری هوش مصنوعی در حدود 500 بخش مختلف، موفق به صرفه جویی چهار میلیارد دلاری در هزینه های مصرفی خود شده است.

وی در ادامه تصریح کرد: در عملیات لرزه نگاری در فرایند اکتشاف نفت، زمان انجام پروژه ها از چند ماه به چند هفته و در برخی موارد به چند روز کاهش یافته است.

مدیرعامل شرکت آرامکو خاطرنشان کرد: این فناوری ها قابلیت پیش بینی خرابی تجهیزات را بهبود بخشیده اند و زمان های توقف فرایند تولید را به حداقل رسانده اند که این امر، نشان دهنده منافع ملموس هوش مصنوعی در عملیات میدانی در صنعت نفت و بخش انرژی است.

شرکت فعال در حوزه نفت و گاز BP نیز گام های بلندی در مسیر استفاده از هوش مصنوعی برداشته است. این شرکت سامانه هایی توسعه داده است که قادر هستند وقوع پدیده هجوم سیال سازندی به درون چاه (kick) در چاه های نفت و گاز را با دقتی معادل 98 درصد شناسایی کنند.

به گفته موری اوکینکلاس، مدیرعامل شرکت BP، این دستاورد به شرکت مذکور این امکان را داده است تا سرعت حفاری و استقرار چاه های جدید در مناطق با پتانسیل بالا از جمله جمهوری آذربایجان را تا 90 درصد افزایش دهند.

وی بر این باور است که توانایی شناسایی سریع فرصت های تولید و اقدام به موقع، در شرایط رقابتی بازار نفت مزیتی کلیدی به شمار می رود.

در کویت نیز شرکت با مالکیت دولتی KPC، به دنبال بهره برداری از ظرفیت های مشابه است. این شرکت با همکاری شرکت های فعال در حوزه فناوری مانند گوگل و مایکروسافت، پروژه هایی در زمینه حفاری هوشمند را توسعه داده که نقش مهمی در تقویت برنامه های اکتشاف دریایی ایفا کرده است.

شیخ نواف الصباح، مدیرعامل شرکت KPC اظهار داشت: تحلیل های مبتنی بر هوش مصنوعی، موجب بهبود قابل توجه در موقعیت یابی چاه ها و دستیابی به کشفیات ذخایر جدید شده است.

به گفته وی، نخستین چاه حفاری شده با استفاده از فناوری هوش مصنوعی در میدان Al-Nokhtana می تواند امکان بهره برداری از ذخایر نفتی معادل سه سال تولید کل کشور کویت را فراهم کند.

در ادامه می توان چشم اندازی آتی سهم منابع انرژی مختلف در تولید برق، ارائه شده از سوی سازمان اوپک را در نمودار شماره یک مشاهده کرد.



نمودار یک. چشم انداز آتی سهم منابع انرژی مختلف در تولید برق ارائه شده

طبق آمارهای ارائه شده، شرکت KPC در کاهش کربن تولیدی ناشی از سوزاندن گاز نیز پیشرفت چشمگیری داشته است. همچنین، میزان انتشار کربن ناشی از مصرف گاز در کویت طی دو دهه اخیر از حدود 16 درصد به کمتر از 0٫5 درصد کاهش یافته که بخش عمده ای از آن، به واسطه به کارگیری فناوری های هوش مصنوعی حاصل شده است.

این اقدام نه تنها از منظر اقتصادی سودمند است بلکه هم راستا با رویکرد جهانی صنعت انرژی در جهت استفاده از فناوری های نوین برای تحقق اهداف زیست محیطی و توسعه ی پایدار به شمار می رود.

هوش مصنوعی؛ عامل اتکا و تحول در آینده اکتشاف انرژی ها

براساس گزارش چشم انداز جهانی ارائه شده از سوی سازمان نفت اوپک که متن آن در روز 10 جولای 2025 منتشر شد، هوش مصنوعی توانسته است اعتماد تولیدکنندگان را برای حفر میادین نفتی با پیچیدگی و دشواری های بسیار بالا به خود جلب کند. ترکیب الگوریتم های هوش مصنوعی با حسگرهای داده ای لحظه ای به شرکت ها این امکان را داده است تا ترکیب سیالات حفاری را بهینه سازی و سرعت چرخش مته حفاری را متناسب با شرایط زمین تنظیم کنند. بسیاری از این فرایندها اکنون به صورت خودکار و هوشمند انجام می شود؛ امری که نشانگر دگرگونی عمیق در روش های سنتی در حفاری میادین گازی و نفتی است.

ناگفته نماند که تاثیر هوش مصنوعی، صرفا به ارتقای بهره وری در بخش انرژی محدود نمی شود؛ چراکه این فناوری به طور غیرمستقیم موجب افزایش تقاضای انرژی نیز شده است.

شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی در سخنرانی افتتاحیه سمینار سازمان اوپک با اشاره به رشد سریع تقاضا برای مراکز داده، این موضوع را یکی از دلایل اصلی تداوم باور سازمان مذکور مبنی بر عدم وقوع احتمال اوج تقاضای نفت طی آینده نزدیک عنوان کرد.

وی با بیان اینکه هوش مصنوعی هنوز در ابتدای راه قرار دارد، افزود: تقاضای انرژی همچنان رشد خواهد کرد و استفاده از منابع گوناگون انرژی های اجتناب ناپذیر روندی صعودی به خود خواهد گرفت.

مدیرعامل شرکت آرامکو در این خصوص، تصریح کرد: در حال حاضر حدود 3 درصد از مصرف برق جهانی به هوش مصنوعی، مراکز داده و رمزارزها اختصاص دارد و پیش بینی می شود این رقم تا سال 2030 به حدود 4 تا 6 درصد افزایش یابد.

مدیرعامل شرکت BP نیز بر این باور است که در ایالات متحده آمریکا، حدود 70 درصد انرژی مورد نیاز مراکز داده از گاز طبیعی تامین خواهد شد.

این روند نشان می دهد که با وجود تلاش های گسترده در مسیر گذار به انرژی های تجدیدپذیر، رشد تقاضای ناشی از گسترش هوش مصنوعی ممکن است ظرفیت تولید انرژی پاک را تحت تاثیر قرار داده و در کوتاه مدت وابستگی به سوخت های فسیلی را افزایش دهد.

سازمان اوپک در گزارش روز 10 جولای 2025 خود بار دیگر تاکید کرد که تقاضای جهانی برای نفت طی دهه های آینده همچنان روندی افزایشی خواهد داشت و پیش بینی های خود برای سال 2050 را با اندکی اصلاح صعودی اعلام کرد.

با این حال، این پیش بینی در تضاد آشکار با پیش بینی آژانس بین المللی انرژی (IEA) قرار دارد که از احتمال رسیدن تقاضای نفت به نقطه اوج تا پایان سال 2030 خبر داده بود.

به واقع در چنین شرایطی است که شرکت های فعال در بخش انرژی، با آغوش باز از نوآوری های مبتنی بر هوش مصنوعی استقبال می کنند؛ نوآوری هایی که می توانند فرایند استخراج ذخایر نفتی و گازی را تسریع و سودآوری را افزایش دهند. با این وجود، برخی از متخصصان بخش انرژی نسبت به بزرگ نمایی توانایی های هوش مصنوعی هشدار می دهند.

یکی از مدیران فنی یک شرکت نفتی اروپایی در همین رابطه، خاطرنشان کرد: در پیاده سازی فرایندهای فنی، تحلیل لرزه ای تنها 5 درصد ار فرایند اکتشاف را به خود اختصاص داده؛ در حالی که 95 درصد باقی مانده مربوط به اخذ مجوزها و الزامات قانونی است.

در مجموع می توان گفت ادغام هوش مصنوعی در صنعت انرژی، نشانه یک دگرگونی بنیادین خواهد بود؛ تحولاتی که شرکت ها را قادر می سازد با بهره وری بالاتر، هزینه های کمتر و افزایش سرعت اجرای عملیاتی سازی پروژه ها به چالش های بازارهای نوظهور پاسخ دهند.

مسیر پیش رو بدون تردید به بازتعریف شیوه های تولید، مصرف و مدیریت منابع انرژی خواهد انجامید و آینده بخش انرژی را در سطح جهانی تحت تاثیر قرار خواهد داد.

انتهای پیام//