تهران- ایرنا- هوا بوی نفت و فلز داغ داشت با تصویری از مشعل هایی که بی وقفه می سوزند و نفس جنوب را سنگین می کنند. آن سوی شعله ها، جاده ای باریک در دل دارالمیزان ما را به جایی رساند که زاگرس به آخر می رسد و زمین، پس از سال ها سکوت، گنج شیرین پازن را فاش می کرد، پایان کوه و آغاز ثروت خاموش ایران.

خنکای صبح عسلویه به گرمی نزدیک ظهر تهران است، گرم و شرجی، می شود بخار توی هوا را مثل همان دود ناشی از سوختن فلر نفس کشید و بوی نفت را توی ریه ها حس کرد.

مقصد عسلویه نیست، اما معبر بودن این منطقه ویژه نفتی کافی است تا بخش کوچکی از سختی کار و زندگی در اینجا را درک کنی، از گرمای سوزان گرفته تا آلودگی هوا، از حساسیت هر عدد و رقم در محاسبات تا دوری از خانواده و به جان خریدن سختی اکتشاف برای انتقال سوخت به اقصی نقاط کشور.

اینجا در همین مسیر و همین منطقه پرنده ها بیشتر می میرند، بال عقاب های بلند پرواز که اغلب لانه هایشان در ستیغ کوه های شمالی عسلویه است، با مشعل های گاز برخورد می کند و می سوزد؛ پرنده ها ریاضی نمی دانند، به حساب خودشان حریف شعله های آتش می شوند و پروانه وار بیرون می آیند، بی خبر از وسعت و شدت حرارت مشعل های فلرسوزی، نمی دانند پایان این مبارزه مرگ و سوختن بال و پر است.

عسلویه با 28 فاز تولیدی پالایشگاهی، برای خودش شهری است، هر پالایشگاه یک تا چند مشعل فلرسوزی دارد شعله های آن در شب و آسمان این منطقه دیدن دارد و در طول روز غصه خوردن، همان گازی که هنگام استخراج و فرآوری نفت خارج می شود؛ هزاران مرد اینجا مشغولند تا گاز به خانه ها برسد و بهره برداری از میدان پارس جنوبی لحظه ای متوقف نشود، اینجا برای همه مقدس است، برای همین آلودگی شعله های فلر را تحمل می کنند، گرمای داغ تابستان و سختی راه و دوری از خانواده را به جان می خرند، چون اینجا همه می دانند ثمره تلاش آنان روشن ماندن چراغ گرم هر خانواده ایرانی است.

اما مقصد عسلویه نیست، ما خبرنگاران، فقط مهمان شرکت ملی نفت هستیم، در جستجوی جزیره گنج.



آن سوی همین کوه ها، در طول همه راه هایی که به سمت شیراز می رود، در شهرستان جم استان فارس، منطقه دارالمیزان، کوه هایی هست که نامشان را می گویند پازن، کوه های پازن همان جزیره گنجی است که جستجوگران طلا آنجا لنگر انداخته اند و خبرساز شده اند، خبر گنج را به پشت تریبون ها آورده اند و می گویند اینجا بزرگترین میدان نفت و گاز مستقل و خشکی ایران است. جایی که مناطقی از استان های فارس، هرمزگان و حتی خوزستان را در بر می گیرد و می تواند گاز گرما بخش 50 سال 4 استان مانند خراسان جنوبی را تامین کند.

سفر از فرودگاه عسلویه شروع شد، بیش از 2 ساعت پیمایش جاده هایی که بوی نفت می دادند و دود مشعل های کنارشان رنگ آبی آسمان را تیره تر می کرد، مسیری که می شد طی آن مشعل های فلرسوزی را دید و شاهد عبور مکرر تانکرهای سوخت بود، می شد هر سو را که نگاه می کنی، خطوط لوله هایی را ببینی که از عسلویه حرکت کرده اند و هر کدام راهی در پیش گرفته اند و حتی در طول مسیر از حاشیه خلیج فارس عبور کرد و به یاد آورد که پشت همه میدان های نفت و گاز ایران، این ذخایر باستانی و ارزشمند به همین خلیج همیشه فارس گرم است.

درست چهار کیلومتر آنطرف تر از اتوبان های شهرستان جم، پس از طی یک جاده باریک شوسه چهار کیلومتری، با اتوبوس هایی که به سختی از این مسیرها عبور کردند، رسیدن به جزیره گنج، با این تصور که اکنون باید دکل نفتی عظیم الجثه ای را ببنیم، غرق در هیجان منطقه ای باشیم که هر منطقه نفت خیز از آنجا متولد می شود.

کوه های پازن در منطقه دارالمیزان استان فارس، مدت ها شاهد تلاش جستجوگران نفت بود، جستجوگرانی نه با بیل و کلنگ و ماشین آلات سنگین که با دستگاه های ظریف و حساس لرزه نگاری، جستجویی پس از هفت سال توقف و تلاش برای اکتشاف در میدان نفتی پازن 1 پس از رسیدن به هیچ.

جستجوگران طلا بار دیگر 10 ها کیلومتر آن طرف تر از پازن 1 در همین منطقه را جستجو کرده بودند و امواج رادیویی خبرهای خوبی به آنان داده بود، گنج در همین منطقه بود، در همین نزدیکی، توی همین کوه هایی که قبل از این در آن به بن بست خورده بودند، گنجی که این بار نامش را گذاشتند پازن2، در عمق 4600 متری با حدود 10 تریلیون فوت مکعب (TCF)گاز و 200 میلیون بشکه نفت. گاز شیرین و نفت سبک.

طی 4 کیلومتر مسیر شوسه، هر لحظه این نوید را می داد که قرار است دکل عظیم الجثه ای را ببینیم که روی یک نقطه بزرگ بنا شده اما واقعیت چیز دیگری بود، لوله اصلی انتقال گاز آماده بهره برداری. درست در وسط یک محوطه بزرگ که از شکل خاکی خارج شده بود و مانند یک منطقه بتن ریزی به نظر می رسید. نقطه ای که خرداد ماه شاهد شعله های عظیم گاز شیرینی بود که کام جستجوگران را شیرین کرد، گاز شیرین یعنی، گاز سالم، غیر سمی، غیر خطرناک و به صرفه تر برای بهره برداری.

مسئولان همراه ما، چند دقیقه زودتر رسیده بودند، نزدیک لوله حفاری ایستاده بودند و زیر گرمای نه چندان سوزان کوه های پازن انتظار خبرنگاران می کشیدند، در راس آنان می شد محی الدین جعفری مدیر اکتشاف شرکت ملی نفت را دید، با جلیقه ای سیاه و پیراهنی سفید.



این جا پازن است؛ گنجی زیر پای مردم ایران

محی الدین جعفری، مدیرکل اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، کسی که تیمش سال ها دنبال همین گنج بوده، در نقشه ها، در لرزه نگاری ها و در عمق زمین. تیمی که اگرچه از حفاری اول در پازن یک نا امید شده بودند به خاطر مشکلی فنی مانع رسیدن به لایه های عمیق تر زمین شد. اما همان پروژه بعدها، حقیقتی روشن را برایشان آشکار کرد: زیر این کوه های خاموش، گاز نهفته ای جریان دارد که می تواند نام پازن را در نقشه های انرژی ایران ماندگار کند.

سال ها سکوت و بعد از هفت سال دوباره مهندسان به سراغ این کوه رفتند و این بار بمب خبری که در دست جعفری بود.

جعفری گفت: در این فاصله، مطالعات زیادی انجام دادیم، لرزه نگاری های تازه گرفتیم، تا بتوانیم نقطه ای انتخاب کنیم که سریع تر و مطمئن تر به عمق مورد نظر برسیم.

همه کارها در چاه دوم، درست پیش رفت، هیچ مانع عملیاتی نبود و تیم حفاری به 2 کشف بزرگ رسید: یکی گاز در لایه ی عمیق تر و دیگری نفتی که در حفاری نخست از آن عبور کرده بودند.

جعفری ادامه داد: این مخزن، همان گنجی است که سال ها دنبال آن بودند؛ گنجی که تنها با دانش و تلاش پیدا شد. حالا مطالعات برای تعیین محل چاه سوم در دست انجام است — چاهی که باید حلقه این داستان را کامل کند، تا اهداف جدید، یعنی تکمیل چاه های قبلی، به نتیجه برسند. آن ها امیدوارند همین امسال محل نهایی حفاری مشخص شود.

آفتاب ظهر مهر ماه خون خبرنگاران حاضر در محل پازن 2 را می توانست به جوش بیاورد اما هیجان کسب اطلاعات از منطقه داغ تر از تلاش آفتاب بود. در همین شرایط جعفری صحبت های خود را به صورت مصور روی بنری که تصویری گرافیکی از لایه های زمین شناسی و وسعت منطقه کشف را نشان می داد تکمیل کرد: ما در خانه هایمان شاید قطع مستقیم گاز را حس نکرده باشیم، اما وقتی برق می رود، وقتی صنعت کند می شود، آن وقت اثر ناترازی گاز را می بینیم. برق، کارخانه، گرمایش… همه به گاز وابسته اند.

و بعد ادامه داد: هر منبع تازه گاز یعنی پشتوانه آینده کشور، اشتغال، توسعه و رشد. حجم گاز پازن، حدود 10 تریلیون فوت مکعب است؛ عددی بزرگ، نه فقط روی کاغذ، بلکه به عنوان امیدی تازه برای صنعت انرژی ایران.